Kompost

Kompost otrzymywany jest w wyniku rozkładu tlenowego substancji organicznej przez drobnoustroje, głównie przez bakterie tlenowe. Procesy kompostowania przebiegają prawidłowo, jeżeli w stosie kompostowym zachowane są odpowiednie warunki rozwojowe dla tych bakterii. Korzystne warunki są zapewnione, jeżeli kompostuje się masę zasobną w składniki mineralne o odpowiednim odczynie i wilgotności, i jeżeli jest ona ułożona w sposób umożliwiający wnikanie do jej wnętrza powietrza atmosferycznego.

Działalność drobnoustrojów przebiega energicznie w dodatnich temperaturach otoczenia, w okresie zimy więc prawie zupełnie ustaje. Procesom kompostowania można w zasadzie poddawać każdą substancję organiczną z tym, że jedne materiały rozkładają się łatwiej i szybciej, inne natomiast trudno i powoli. Zależność ta narzuca konieczność odpowiedniego sortowania materiałów i oddzielnego ich kompostowania, a zbyt wolno rozkładających się, np. kawałków drewna, kości itp. nie należy przeznaczać do kompostowania.

W krótkim, 3—6-miesięcznym, okresie kompostowania można otrzymać kompost z takich materiałów, jak np. z soczystych i nie zdrewniałych roślin, z liści, torfu niskiego, dłuższego natomiast okresu wymaga kompostowanie krzewinek wrzosu, borówki, kory, torfu wysokiego i innych. Oczywiście na szybkość rozkładu duży wpływ ma stopień rozdrobnienia kompostowanych materiałów, ich zasobność w łatwo rozkładające się węglowodany, białka oraz w fosfor, wapń i inne składniki, a także sposób i częstotliwość przerabiania stosów. Kompostowanie materiałów ubogich w te składniki wymaga odpowiedniego wzbogacania przez dodawanie bardziej zasobnych komponentów, jak np. obornik, łubin w stanie zielonym, nawozy mineralne. Duże zakwaszenie kompostowanego materiału hamuje lub całkowicie uniemożliwia rozwój drobnoustrojów tlenowych. Z tego względu odczyn kompostowanej masy należy sprawdzać przynajmniej kwasomierzem polowym. W przypadku pH niższego od 6 materiał wymaga alkalizowania (stosowanie nawozu wapniowego, sody itp.).

Przy niedostatecznej wilgotności procesy fermentacji przebiegają wolno. Najwłaściwsza wilgotność kompostowanego materiału występuje przy 70—75% zawartości wody. Warunek ten zmusza do odpowiedniego zabezpieczania stosów kompostowych przed nadmiernym parowaniem przez właściwe ich lokalizowanie, a ponadto osłanianie ziemią, torfem lub innym materiałem. Często zachodzi również konieczność sztucznego uzupełnienia ubytków wody w stosie. Saproficzne bakterie tlenowe podczas procesu fermentacji powodują znaczne podwyższenie temperatury przetwarzanej substancji organicznej. W miarę wyczerpywania się składników niezbędnych dla życia bakterii spada ich liczebność, a jednocześnie obniża się temperatura wnętrza stosu. Przy mniejszych stratach ciepła (np. przy osłoniętym stosie) temperatura kompostowanej masy w okresie fermentacji może dochodzić nawet do 75°C. Badania wykazały, że zarówno temperatury zbyt niskie (poniżej 28°C), jak i zbyt wysokie (powyżej 55°C) nie są korzystne dla procesów kompostowania.

Przyczyną zbyt niskich temperatur może być niedostateczny dopływ tlenu do kompostowanego materiału, nadmierna lub niedostateczna jego wilgotność, zbyt mała zasobność w azot i inne składniki. Temperatury powyżej 45°C wpływają zabójczo na wiele drobnoustrojów chorobotwórczych, na nasiona chwastów, poczwarki, jaja owadów itp. niepożądane domieszki w stosie. Dlatego właściwy przebieg procesów kompostowania ma bardzo duże znaczenie dla wartości otrzymywanego nawozu.

Zaleca się formowanie stosów kompostowych o następujących wymiarach: szerokość u podstawy 3 m, wysokość 1,5 m, długość dowolna — w zależności od potrzeb. Warstwy pierwszą (spodnią) oraz wierzchnią stosu, o grubości 30 cm, powinien zawsze stanowić torf. Zarówno torf, jak i komponenty wzbogacające układa się luźno, aby powietrze mogło łatwo przenikać do wnętrza. Tylko z zewnątrz stos po ułożeniu lekko się oklepuje w celu zabezpieczenia przed osypaniem materiału.

k/kompost.txt · ostatnio zmienione: 2013/09/15 12:40 (edycja zewnętrzna)